1970: Όταν με έλεγαν ακόμη pierrôt – ταξιδεύοντας στην Τουρκία

Οι φίλοι μου με έλεγαν Pierrot – από το «Pierrot le fou» του Γκοντάρ, την ταινία όπου ο Μπελμοντό αφήνει πίσω του την τακτοποιημένη ζωή του στο Παρίσι και απλώς φεύγει, προς τον νότο. Γιατί σκέφτηκαν ακριβώς εμένα, ακόμη και σήμερα δεν μπορώ να το εξηγήσω. Ως ψευδώνυμο υπέγραφε τα άρθρα μου μέχρι περίπου το 1990 – και για να μην μπορεί κάθε Pierrot να είναι ο δικός μου, απέκτησε ένα μικρό καπελάκι: pierrôt. Επαγγελματικά δεν τον χρειάζομαι πια εδώ και καιρό, αλλά οι παλιοί μου φίλοι με λένε έτσι μέχρι σήμερα.

Χολέρα στην Κωνσταντινούπολη

Στα τέλη του καλοκαιριού του 1970 ταξίδευα στην Τουρκία. Το τουρκικό ραδιόφωνο ανακοίνωσε ότι η χολέρα είχε φτάσει στη χώρα – και μετά επικράτησε σιωπή. Στην Κωνσταντινούπολη, μια πόλη τριών εκατομμυρίων ανθρώπων τότε, οι φήμες έτρεχαν πιο γρήγορα από κάθε είδηση. Γινόταν λόγος για τους πρώτους θανάτους· λίγα επιβεβαιώνονταν επίσημα. Μπροστά στα λίγα εμβολιαστικά κέντρα σχηματίζονταν μεγάλες ουρές· χιλιάδες τουρίστες μπορούσαν να φύγουν από τη χώρα μόνο μετά τον εμβολιασμό, και πολλοί δεν ήξεραν καλά καλά τι συνέβαινε.

Έγραψα γι’ αυτό για τις Luzerner Tagblatt και Zuger Tagblatt: για τα φρούτα που ξαφνικά δεν μπορούσες πια να φας, για το εμφιαλωμένο νερό που δεν ήταν παντού καθαρό, για τους νερουλάδες στους δρόμους – και για το ραδιόφωνο που αρκέστηκε σε λίγες σύντομες ειδήσεις. Το κείμενο το έστειλα στην Ελβετία με τηλέτυπο από τη σύνταξη της Hürriyet Gazetesi, τη φωτογραφία με φαξ – τέτοιες συσκευές υπήρχαν τότε μόνο στις σημαντικότερες συντάξεις, και ήταν τεράστιες. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 29 Αυγούστου 1970.

Ρεπορτάζ που ενόχλησαν

Δεν έμεινε μόνο στη χολέρα. Ένα άλλο ρεπορτάζ με οδήγησε στα υψίπεδα του Αφιόν, όπου τότε καλλιεργούνταν παπαρούνα για όπιο – Afyonkarahisar σημαίνει κυριολεκτικά «μαύρο φρούριο του οπίου». Ήταν ρεπορτάζ που ενόχλησαν την τότε τουρκική κυβέρνηση. Έμαθα από αυτά πόσο αξίζει η πληροφορία – ιδίως εκεί όπου κάποιος θα προτιμούσε να την κρατήσει κρυφή.

Το κόκκινο νήμα

Από τον pierrôt, τον ρεπόρτερ, προέκυψε αργότερα ο πρωτοπόρος του διαδικτύου στη Bresse – και σήμερα το coorda. Τα εργαλεία άλλαξαν, από το τηλέτυπο στην οθόνη καθοδικού σωλήνα και στο κινητό. Η ιδέα έμεινε: οι άνθρωποι πρέπει να μαθαίνουν τι πραγματικά συμβαίνει κοντά τους – τίμια, από πρώτο χέρι, χωρίς να κερδίζει κανείς παρακολουθώντας τους.

Τα αποκόμματα προέρχονται από τις Luzerner Tagblatt / Zuger Tagblatt της 29ης Αυγούστου 1970.